Nauka, kursy i edukacja
Matura i edukacja


23 grudnia 2009

Burze

21Różne są zjawiska pogodowe, zjawiska atmosferyczne, które niejednokrotnie zauważamy na całym świecie. W zależności od tego w jakim miejscu na świecie dokładnie się znajdujemy, zjawiska te mogą różnić się od siebie. Nie wszystkie zjawiska występują wszędzie, ale są takie, które z pewnością da się wszędzie zauważyć, i choć występują z różną intensywnością, to są niezwykle niebezpieczne. Jednym z takich niebezpiecznych zjawisk jest buza, a to właśnie burza jest takim zjawiskiem, które da się zaobserwować właściwie wszędzie. Wszędzie są również takie same środki ostrożności jakie powinno się przedsięwziąć w przypadku, gdy spotka nas burza, a nie bardzo widzimy jakikolwiek miejsce, które mogło by nas od niej uchronić. Tak czy inaczej, burza może być niezwykle niebezpieczna i należy od niej uciekać jak najdalej. Choć burza, to według „definicji” tylko intensywne opady deszczu, czy też gradu któremu towarzyszą różne wyładowania elektryczne w atmosferze, i wydaje się to nie być niczym nadzwyczajnym, to niebezpieczeństwo pozostawania w miejscu, gdzie szaleje burza jest naprawdę niezwykle duże. Wszędzie burza jest równie niebezpieczna, nawet, jeśli jest ona z pozoru mała i towarzyszące jej wyładowania elektryczne prawie nie występują, to przecież wystarczy, aby jeden piorun pojawił się w naszym pobliżu, a nasze życie może stanąć pod ogromnym znakiem zapytania. Burza to tylko silne opady deszczy, którym towarzyszą pewne wyładowania atmosferyczne, wyładowania elektryczne, ale są one niezwykle niebezpieczne. Jednak pytanie brzmi jak właściwie powstaje burza? Otóż gdy widzimy nadchodzącą, bardzo ciemną chmurę, która zbliża się do nas z ogromną prędkością już wiemy, że coś się święci. Jednak taka chmura nie powstaje w chwili. Gdy zbiera się na burze, uczucie duchoty towarzyszy nam bardzo długo. Ciepłe powietrze, które znajduje się na ziemi, unosi się do góry, przy czym nieznośne poczucie duszności jest nam dobrze znane. Co dalej? Tam zostaje ono ochładzane poprzez chmury, a z zetknięciem się z chmurami, ciepłe powietrze skrapla się i musi przecież gdzieś znaleźć swoje ujście. Grawitacja powoduje, że krople opadają, a w chmurach zaczynają dominować prądy i buza szaleje na całego. Burza to zjawisko, które zauważa się wszędzie i wszędzie może być ona równie niebezpieczna. Choć jej działanie nie jest niczym przyjemnym, to skoro się pojawia, najwyraźniej jest po prostu potrzebna. Kiedy ciepłe powietrze, które znajduje się na ziemi wędruje do góry, przecież musi coś się z nim stać. Nam towarzyszy poczucie duszności, natomiast powietrze, które wędruje do góry w zetknięciu z chmurami ochładza się i skrapla. Później następuje tworzenie się coraz ciemniejszych chmur w których szaleje prąd. W pewnym momencie powietrze zaczyna się ochładzać, na ziemi panuje ogromny zimny wiat, a buza jest już bardzo blisko. Prąd szaleje, deszcz zaczyna padać, a burza robi to, co robić musi – działa. Działanie buzy zwykle jest negatywne, bowiem pioruny, które jej towarzyszą potrafią uderzać w miejsca, w które uderzać nie powinny, również w ludzi znajdujących się w pewnym miejscu na powietrzu, zamiast chować się w domach. Burza chociaż nie ma dobrych zwykle skutków, to jednak musi co jakiś działać, bowiem w przyrodzie musi być równowaga a buza właśnie na taka równowagę pozwala.

17 grudnia 2009

Znaczenie i zagrożenia burz

31Burza to jedno ze zjawisk atmosferycznych, które potrafi wywoływać grozę jak również zachwyt. Towarzyszące burzy wyładowania elektryczne, które niejednokrotnie ukazują się na całej prawie rozciągłości nieba, które potrafi ogarnąć nasz wzrok, może zarówno nas zachwycać, jak po prostu przerażać. Burza, która jest wynikiem unoszenia się w górę ciepłych mas powietrza jest czymś, co może powodować duże zagrożenie. Gdy będziemy w pobliżu burzy najlepiej jest przedsięwziąć najbardziej znane nam środki ostrożności, które pomagają w tym, aby w pobliżu takiej burzy uchronić się od złych jej konsekwencji. Jednak wśród tych różnych niebezpiecznych objawów i skutków burzy, czy znajduje się coś, co powoduje, że buza ma jakiekolwiek zalety czy też dobre skutki? Otóż tak, bowiem burza pojawia się po to, aby wyrównać powietrze. Skoro jest duszno i ciepłe powietrze dominuje unosząc się ku górze, to nieznośny jest to dla nas czas. Jednak w momencie, kiedy już pojawi się buza wszystko się wyrównuje i czujemy ogromna ulgę. Burza to jedno z najbardziej niebezpiecznych zjawisk, na jakie właściwie nie mamy wpływu i które zagraża naszemu życiu, jeśli znajdujemy się na otwartej przestrzeni i dopadnie nas ona niespodziewanie. Jednak często możemy się przed nią ustrzec, bowiem zwykle przed burzą pojawiają się pewne znaczące objawy, które na nadchodzącą burzę wskazują. Zatem obserwując niebo i to co dzieje się z powietrzem jesteśmy w stanie zorientować się, że pora jest ruszać do domu i uciekać, bowiem buza może naprawdę nam zagrozić. Burza jako bardzo niebezpieczne zjawisko, opatrzona jest błyskawicami i piorunami, co jest dla nas najbardziej niebezpieczne. Wtedy mówi się, że nie powinno się mieć przy sobie włączonych żadnych elektronicznych przyrządów ani nic metalowego, po prostu nic co mogłoby ściągać pioruny w naszą stronę. Zagrożenia związane z burą są ogromne, bowiem potrafi ona zniszczyć wszystko. Pioruny uderzają w drzewa, wiatr wyrządza ogromne szkody, deszcz również, a co gorsza mogą również trafiać w ludzi. Zatem należy zachowywać szczególną ostrożność.

11 grudnia 2009

Materia, energia i działalność człowieka

6Między organizmami w łańcuchu pokarmowym nieustannie krąży materia oraz energia.Prawidłowe funkcjonowanie biosfery jest możliwe dzięki stałemu przepływowi i krążeniu w niej materii oraz energii. Rośliny stanowią pierwsze ogniwo łańcucha pokarmowego i to one warunkują życie na Ziemi. Z tego względu muszą one mieć stale zapewnioną obecność wody oraz dwutlenku węgla. Produktem ubocznym w procesach fotosyntezy jest tlen, który pozwala żyć organizmom zwierzęcym i ludziom. Dwutlenek węgla natomiast powstaje w procesie oddychania zwierząt i ludzi. Łatwo można więc zauważyć zależność między roślinami a zwierzętami. Część energii oraz materii zgromadzonej w roślinach i zwierzętach jest stale wydalana, reszta natomiast pozostaje w nich aż do śmierci (np. woda). Po śmierci organizm ulega rozkładowi dzięki bakteriom i grzybom i cała pozostała w nim energia trafia z powrotem do obiegu w środowisku. Dzięki tym zależnością między poszczególnymi organizmami biosfery energia nieustannie krąży i pozwala na rozwój nowych organizmów. Woda oczywiście ma bardzo globalne znaczenie i krąży środowisku nie tylko poprzez biosferę. Działalność człowieka często jest bardzo szkodliwa dla równowagi ekosystemu.Równowaga całego ekosystemu to podstawa prawidłowego rozwijania się życia. Niestety człowiek coraz bardziej dostosowuje środowisko pod swoje własne potrzeby, często zaburzając przy tym tą idealną równowagę. Masowe wycinanie lasów jest dziś bardzo powszechne. Potrzebujemy drewna do wielu dziedzin gospodarki. Jednak rzadko prowadzi się działania przywracania terenów leśnych do stanu z przed wycinki (np. poprzez sadzenie nowych drzew). Takie obszary ulegają stepowieniu przez co następuje zaburzenie równowagi ekologicznej a zwierzęta muszą stale wycofywać się w głąb lasów przez co zmniejsza się ich teren normalnego życia. Człowiek dostosowuje również środowisko pod pola uprawne. Na takich polach roślinność zazwyczaj nie jest bujna, a do tego teren ulega wysuszaniu. Również stała rozbudowa miast doprowadza do wycofywania się zwierząt a tym samym zmniejszania się obszarów dogodnych dla ich prawidłowego życia i rozwoju. Nowe osady ludzkie to również zaburzanie szlaków wędrówek zwierząt, które muszą przez to pokonywać znacznie dłuższe odległości, co niesie za sobą wiele ofiar. Kłusownictwo również w bardzo dużym stopniu przyczynia się do zaburzania równowagi ekologicznej. Wymierają kolejne gatunki zwierząt znacznie zubażając różnorodność gatunkową na planecie.

5 grudnia 2009

Zwierzęce migracje

W tropikach porą, kiedy jest najmniej dostępnego pokarmu jest gorąca pora sucha. Przy braku deszczu trawy przestają rosnąć i zapasy pokarmu dla zwierząt trawożernych szybko się wyczerpują. Środowisko nie jest w stanie zapewnić im wystarczającej ilości pożywienia. Aby uchronić się przed głodem, zwierzęta muszą udać się na poszukiwania pokarmu i migrują w wielkich stadach przez wyschnięte stepy i sawanny. Najbardziej znane migracje odbywają się we wschodniej części Afryki równikowej, gdzie corocznie w maju, ponad milion antylop gnu, zebr i gazeli porzuca spieczoną i ogołoconą sawannę południa Serengeti i wyrusza w kierunku północnym, aby znaleźć świeże pastwiska w Mara na południu Kenii. W czasie wędrówki muszą one przekroczyć kilka rzek. Każde zwierzę wskakuje do wody spychane przez pozostałe osobniki, niektóre w tym ścisku toną, a inne stają się łupem krokodyli, dzikich psów i czających się na szlaku lwów. Mimo to stado kontynuuje wędrówkę, dzień po dniu, pokonując dystans ponad 200 kilometrów. Kiedy dotrą do Mara, czekają tam na nie inne drapieżniki, ale też jest tam soczysta roślinność. W listopadzie zaczyna się pora deszczowa i jest to czas powrotu do Serengeti. Ogołociwszy zimowe pastwiska, stada wyruszają w drogę powrotną i ciągną przez afrykańskie zakurzone równiny. Zaskoczeniem może być też to, że wiele ptaków wędrownych również grupuje się w pobliżu takich „przesmyków”. Głównym powodem takich koncentracji ptaków lądowych jest próba uniknięcia niebezpieczeństwa związanego z lotem nad otwartym morzem. Takie ptaki nie są w stanie znaleźć pokarmu na morzu i nie mogą tam odpocząć, kiedy się zmęczą. Wolą więc nadłożyć drogi i lecieć, mając ląd pod sobą, przelatując nad morzem tylko w najwęższych miejscach dzielących jeden skraj lądu od drugiego. W efekcie ptaki wędrowne w Ameryce lecą w wielkich mieszanych stadach nad Panamą, a ptaki z północnej Europy szlakami przez Gibraltar i Bosfor. Najbardziej znanymi ptakami wędrownymi są orły, myszołowy, bociany i inne gatunki ptaków szybujących, które krążą wysoko w powietrzu z szeroko rozpostartymi, nieruchomymi skrzydłami. Krążący w powietrzu ptak wykorzystuje to samo zjawisko co pilot szybowca: szybuje nad ziemią od jednego komina termicznego do drugiego. Komin termiczny to masa nagrzanego powietrza unosząca się w górę i powstająca nad odsłoniętymi, silnie nagrzewającymi się fragmentami lądu. Stąd też ptaki, natrafiwszy na taki komin, krążą i unoszą się w górę jak najwyżej, a potem szybują w dół w linii prostej. Tak długo jak są w stanie wykorzystać działanie prądów wznoszących, nie muszą machać skrzydłami. Taki sposób lotu jest dla ptaków szybujących bardzo korzystny, ze względu na oszczędność energii i wydaje się być idealny do odbywania dalekich wędrówek. Ptak może przelecieć przez cały kontynent, po prostu szybując od jednego komina powietrznego do drugiego w ciągu dnia, a w nocy odpoczywać, gdyż wtedy temperatura ziemi jest zbyt niska, aby powstały prądy wznoszące. Jednakże ptaki szybujące, dolatując do wybrzeży morskich, napotykają na trudności. Morze jest stosunkowo chłodne i rzadko powstają nad nim kominy cieplne. Długie przeloty nad morzem są niemożliwe bez machania skrzydłami i dlatego ptaki szybujące wybierają te trasy wędrówek – na przykład przez Gibraltar – gdzie mogą nad lądem wzbić się w powietrze tak wysoko jak tylko można i lotem szybowcowym przelecieć nad jak najkrótszym odcinkiem nad powierzchnią morza. W okresie wędrówek niebo w okolicach Gibraltaru jest pełne szybujących i krążących ptaków, które nabierają wysokości przed przelotem do Afryki.